Od 1990 roku prowadzę "wyborczą Polskę w pigułce", czyli ranking polskich gmin pod kątem zgodności ich wyników głosowania z rezultatami ogólnopolskimi. Skąd pomysł? Początkowo motywacją do działania było ogólne zainteresowanie statystyką wyborczą. Już na początku lat 90-tych dało sie zaobserwować grupę gmin powielających,  jak w soczewce, preferencje z poziomu całego kraju. Niestety żadna z nich, pomimo ogólnego dostępu do danych w Państwowej Komisji Wyborczej, nie została wskazana przez jeden z czołowych instytutów badawczych, jako miejsce godne organizacji prawyborów. Polityczny wybór padł na Wrześnię w Wielkopolsce (zobacz GORZKA PIGUŁKA WRZEŚNI >>), co zmotywowało mnie i moich przyjaciół do aktywnego zaangażowania w organizację prawyborów. Odbyły się one w latach 1997 - 2003 w Wieruszowie, Nysie, Głuchołazach, Prudniku i Bystrzycy Kłodzkiej. Do dzisiaj wszystkie wymienione plasują się w czołówce zestawień obejmujących wyniki głosowań z dwudziestu dwóch lat. Ówczesne poszukiwania statystycznej "wyborczej Polski w pigułce" mają swoją kontynuację, a zbiór obejmuje już kilkaset tysięcy rekordów.

Jak powstaje ranking gmin reprezentatywnych? Każdorazowo wyniki wyborów w arkuszach excellowskich w postaci surowych danych PKW przetwarzam tak by miały wartość porównawczą. Dla wyborów sejmowych i do Parlamentu Europejskiego przyjąłem zasadę uwzględniającą partie, które są komitetami ogólnopolskimi i przekroczyły próg wyborczy (z wyjątkiem wyborów w 1991 roku kiedy to w myśl obowiązującej ówcześnie ordynacji mogłem zastosować tylko pierwsze z wymienionmych kryteriów). Dla wyborów prezydenckich pod uwagę biorę wyniki obu tur głosowania, przy czym w pierwszej monitoring obejmuje pięciu kandydatów z najwyższą liczbą wskazań. Po każdych wyborach otrzymuję różnicę w punktach procentowych między wynikami z poziomu poszczególnej gminy w stosunku do rezultatów w skali całego kraju. Im błąd jest niższy, tym pozycja rankingowa danej gminy jest wyższa.  

Która gmina była dotychczas najprecyzyjniejsza? W wyborach prezydenckich 1990 roku najbliżej wyniku ogólnopolskiego była gmina Jeżów Sudecki (dolnośląskie), w wyborach parlamentranych w 1991 roku gmina Iłowa (lubuskie), w przedterminowych wyborach parlamentarnych w 1993 roku gmina Żarów (dolnośląskie), w wyborach prezydenckich w 1995 roku gmina Serock (mazowieckie), w wyborach parlamentarne 1997 roku gmina Olecko (warmińsko-mazurskie), w wyborach prezydenckich w 2000 roku gmina Tomice (małopolskie), w wyborach parlamentarnych w 2001 roku gmina Wąchock (świętokrzyskie), w eurowyborach w 2004 roku Bełchatów (łódzkie), w wyborach parlamentarnych w 2005 roku ponownie gmina Serock (mazowieckie), w wyborach prezydenckich w 2005 roku Aleksandrów Łódzki (łódzkie), w wyborach parlamentarne w 2007 roku gmina Wschowa (lubuskie), w eurowyborach w 2009 roku gmina Rędziny (śląskie), w wyborach prezydenkich w 2011 roku gmina Paczków (opolskie), a w wyborach parlamentarnych Rypin (kujawsko-pomorskie). Sześć gmin z tego elitarnego grona znajduje się w pierwszej "100" rankningu obejmującym wybory z lat 1990-2011 (14 głosowań). Pozostałe gminy są w pierwszej połowie drugiej , połowie trzeciej, połowie czwartej oraz pierwszej połowie piątej setki. W czołowej "10" plasują się trzy gminy z województa dolnośląskiego, po dwie z opolskiego, mazowieckiego oraz po jednej z lubelskego, łódzkiego i pomorskiego. Ranking zamykają trzy najmniej reprezentatywne gminy w Polsce położone na Podlasiu.  

Przy zastosowaniu segmentacji w wyborach parlamentarnych (1991, 1993, 1997, 2001, 2005, 2007 i 2011) i wyborach prezydenckich (1990, 1995, 2000, 2005 i 2010) najbliżej wyników ogólnopolskich głosują mieszkańcy dwóch gmin z opolskiego, a do Parlamentu Europejskiego (2004 i 2009) jedna z gmin mazowieckich.